Di sản ca trù: Giật mình vì không ai quản lý!

Diễn xướng ca trù tại trọng điểm văn hóa Ca trù Thăng Long Kết nối của Hà Nội rất lỏng lẻo Ca trù có phạm vi ảnh hưởng ở 15 tỉnh, tỉnh thành miền Bắc và Bắc Trung Bộ. Trong đó Hà Nội được công nhận là cái nôi của ca trù bởi Thăng Long từ xưa vốn là nơi hội tụ của nhân tài. Vào thời khắc ca trù được công nhận là di sản văn hóa thế giới, toàn quốc có khoảng 20 câu lạc bộ (CLB) ca trù hoạt động, trong đó có 13 giáo phường, CLB ca trù tại Hà Nội. Được thế giới vinh danh từ năm 2009, nhưng tới cuối năm 2012 mới có một liên hoan ca trù trước nhất của Hà Nội. Nhưng liên hoan chỉ là cách làm vô cùng hình thức. Ông Bùi Trọng Hiền (Viện Văn hóa Việt Nam) cho biết: Việc bảo tàng ca trù mới có sự vào cuộc, núm của các cá nhân chủ nghĩa. Ngay sau khi ca trù được UNESCO vinh danh là "Di sản Văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp”, Bộ VHTT&DL đã ban bố Chương trình hành động nhà nước bảo vệ ca trù, nhưng vơ mới chỉ dừng lại ở chính sách mà chưa đi vào thực tiễn. Trong khi đó, một trong những nguyên tắc của hồ sơ di sản khi trình UNESCO là phải có Chương trình hành động. PGS.TS Lê Văn Toàn, Giám đốc Viện Âm nhạc - nơi đã chuẩn bị hồ sơ di sản cho ca trù, cho biết: Sau khi ca trù trở nên di sản, Viện cũng không có dự án âm nhạc nào với Hà Nội về vấn đề này, giao thông này rất lỏng lẻo. Làm gì trong 1 năm tới? Chỉ còn 1 năm nữa, ca trù sẽ sang trọng vòng soát cáu của UNESCO để được công nhận là Di sản Văn hóa Phi vật thể Thế giới vĩnh viễn. Trở lại câu chuyện Sở VHTT&DL Hà Nội sẽ ít những gì về hoạt động của ca trù theo đề nghị của Cục Di sản, ông Tô Văn Động - Giám đốc Sở VHTT&DL Hà Nội cho biết: Việc thống kê hiện vẫn đang được các đơn vị cơ sở tiếp tục thực hiện. Một con số cụ thể sẽ có vào tháng 10 tới. Nhưng không có người quản lý, theo dõi, điều đó có nghĩa các CLB, giáo phường ca trù còn manh mún, mạnh ai nấy làm. Không riêng Hà Nội, đã 4 năm trôi qua ở những tỉnh có loại hình nghệ thuật này, những việc đã làm được so với kế hoạch, chương trình đặt ra mới chỉ là kiểm kê, lên danh sách các nghệ nhân, các CLB, tổ chức hội thảo, hội nghị và các cuộc liên hoan ca trù… Ngay như việc để có một chế độ đãi ngộ với các nghệ nhân, nghệ sĩ và có những chính sách cho các CLB ca trù, sau nhiều năm "nâng lên, đặt xuống” thì tới nay các nghệ nhân vẫn đấu phải chờ. Điều này khiến cho phần nhiều nghệ nhân khó lòng dồn nhiệt huyết với ca trù. Chỉ ra đơn vị cần có bổn phận với ca trù, nhà nghiên cứu âm nhạc Đặng Hoành Loan cho rằng: Có lỗi của Bộ. Bộ không tìm ra được phương án hoạt động cho các tỉnh, không đề xuất được với các UBND tỉnh. Ca trù mấy năm nay hầu như người tham dự do tự thích là chính. Tự học. Tự truyền. Tự xây dựng. Sự ủng hộ của các tổ chức văn hóa rất yếu. Vậy là thời hạn chỉ còn 1 năm nữa, ngành văn hóa sẽ làm gì để bảo tồn và phát huy di sản ca trù như cam kết với UNESCO, để bảo đảm danh hiệu quốc tế cho ca trù? Ngọc Hà