Phần nhiều, những người dân tộc thiểu số sống ở vùng sâu, vùng xa không biết những hệ lụy nghiêm trọng từ hôn nhân cận huyết gây ra
Ở miền núi phía Bắc và Tây Nguyên phổ biến nhất là hôn nhân con cô- con cậu, nghĩa là hôn nhân của anh, em trai với chị, em gái.
Tỉnh tụ hội tuyên truyền, vận động hỗ trợ pháp lý, phổ biến Luật Hôn nhân và Gia đình trong đồng bào các dân tộc địa phương tại 26 xã có tỷ lệ hôn phối cận huyết thống cao là: Tà Xùa, Phiêng Côn (Bắc Yên); Kim Bon, Tân Lang (Phù Yên); Lóng Luông, Vân Hồ, Lóng Sập (Mộc Châu)… Các mô hình khai triển nhằm hạn chế tối đa việc hôn phối cận huyết thống tiến tới xóa bỏ tình trạng “phép vua thua.
Tổ tiên nhiều cộng đồng dân tộc thiểu số truyền rằng, lấy nhau trong họ tộc để không mang của nả sang họ khác. Trong đó, một cặp có tới 3 con đầu sinh ra đều bị quái dị bẩm sinh và chết sơ sinh; một cặp khác sinh con ra đều bị bại liệt… Ở huyện Kim Bôi, tỉnh Hòa Bình có tới 90% dân số người Mường, nơi đây được coi là “điểm nóng” của tình trạng hôn nhân cận huyết.
Trước thực trạng thành thân cận huyết thống, UBND tỉnh Sơn La đã có nhiều văn bản chỉ đạo, chỉ dẫn nhằm thực hiện có hiệu quả “Mô hình can thiệp làm giảm tình trạng tảo hôn và kết hôn cận huyết thống, góp phần nâng cao chất lượng dân số”.
Đây là “cuộc chiến” cần sự tham dự của cả cộng đồng, đặc biệt là vai trò của các chức sắc đạo, những người có uy tín trong cộng đồng nhằm tuyên truyền chống nhợt tảo hôn và hôn nhân cận huyết. Thầy thuốc Bùi Văn Nghệ (Trạm trưởng trạm Y tế xã Vĩnh Đồng) cho biết: Vài năm trở lại đây, không khí ảm đạm đậy cả một vùng quê nghèo vì hậu quả của hôn nhân cận huyết thống.
Truyền thông bất lực? Theo cán bộ tư pháp tại địa phương thì, vấn đề hôn phối cận huyết thống khó tiếp cận quản lý tại cộng đồng dân tộc thiểu số vì người dân ở đây đều sống theo hủ tục này, trở thành một phần trong đời sống văn hóa dân tộc. Phần lớn các em đều ở độ tuổi còn rất trẻ, từ 4 - 28 tuổi, trong đó có những em đã đến tuổi trưởng thành nhưng cũng chỉ sống theo kiểu “tầm gửi”.
Theo thống kê của Tổng cục Dân số - Kế hoạch hóa gia đình, trong 5 năm trở lại đây, tại 13 tỉnh miền núi, số cặp vợ chồng hôn phối cận huyết có thiên hướng gia tăng. Có trường hợp, ông bác mới sinh con gái, bà cô sang chơi mang cho vuông vải, phần để mừng đứa cháu, phần cũng là “miếng trầu dạm ngõ”, đánh dấu cô cháu gái của mình mai sau sẽ trở thành nàng dâu của mình… Những đứa trẻ mang “di chứng hôn nhân” Những người dân tộc có hôn nhân cận huyết hệ lý giải rằng: Hôn nhân theo cách này mới bảo đảm tài sản được lưu giữ trong gia đình.
Tại Hà Giang, từ năm 2010, xã Bản Ngò, huyện Xín Mần đã tiến hành triển khai mô hình tảo hôn, hôn phối cận huyết tộc bằng việc thành lập 2 câu lạc bộ: CLB ở trường trung học cơ sở với 20 thành viên; và CLB ở xã với 30 thành viên tham gia. Hà Nhân.
Trong quan niệm của họ, vấn đề hôn nhân được xử lý ở góc độ tình cảm, thói quen chứ không xem xét đến góc cạnh pháp luật. Lệ làng”, xóa bỏ những hủ tục lạc hậu của đồng bào dân tộc. Các CLB sinh hoạt hàng tuần, hàng tháng đều đặn nhằm tuyên truyền, vận động người dân, đặc biệt cắt cử các thành viên đến từng hộ gia đình có nguy cơ kết hôn cận huyết để vận động.
Bây giờ, một số địa phương đã có cách khắc phục nhằm tiến tới hạn chế và chấm dứt tình trạng hôn nhân cận huyết. Thầy thuốc Dương Minh Hiền, Phó Chi cục trưởng Chi cục DS- KHHGĐ tỉnh Cao Bằng cho biết: Tại Cao Bằng, tình trạng hôn nhân cận huyết thống xảy ra nhiều nhất đối với dân tộc Dao (64%); Mông (61%), Tày (23%), nhiều nhất là tại ba huyện: Bảo Lạc, Nguyên Bình và Thông Nông, chiếm 45%.
Theo kết quả khảo sát tại Lào Cai cũng cho biết trong 224 cặp thành thân cận huyết tộc có 24 cặp chưa sinh con, 200 cặp còn lại sinh ra 55/8 trẻ, trong đó có 51 trẻ không thông thường, từ bẩm sinh chúng đã mắc các bệnh như: Bạch tạng, thiểu năng trí tuệ, liệt, câm, lông mi trắng, mù lòa… và có 8 trẻ đã chết yểu.
Thực tiễn, con số còn đau xót hơn nhiều. Những dân tộc này họ có tập tục, tập quán riêng. Thực tiễn, họ chưa tinh thần được, những đứa trẻ ra đời từ những mối “nhân duyên” này sẽ chịu những di chứng gì từ cha mẹ, ông bà chúng.
Đây được xem là lỗi của truyền thông. Hủ tục hôn nhân cận huyết tộc vẫn bất cập ở đồng bào DTTS. Toàn xã có 10 em bị bệnh huyết tán bẩm sinh (Thalassemia) thì có 2 em đã tử vong còn 8 em đang phải qua cuộc sống vô cùng thương tâm. Họ đang là những dân tộc ít người có nguy cơ suy giảm dân số và chất lượng nòi rõ rệt nhất do tình trạng hôn nhân cận huyết gây ra.
Tiêu biểu như ở Lào Cai, trong cuộc khảo sát mới đây trên địa bàn 44 xã thuộc 9 huyện đã phát hiện 224 cặp kết hôn cận huyết, trong đó, 221 cặp là con bác lấy con dì; con chị gái lấy con em trai, cháu lấy dì, chú lấy cháu…Có trường hợp thành thân ở Bắc Hà và Sapa con anh trai lấy con em trai… Cá biệt có trường hợp gia đình sinh được hai đứa con, một đứa cho đi làm con nuôi, khi lớn lên lại quay về thành thân với em gái mình.
Ước tính, làng nhàng mỗi năm ở nước ta có thêm chí ít là hơn 100 cặp vợ chồng hôn phối cận huyết tộc. Tiêu biểu như tại thôn Tả Phìn, xã Dền Thàng, huyện Bát Xát có hàng chục cặp hôn phối cận huyết, cá biệt có hộ gia đình có 2 cặp hôn nhân cận huyết trực hệ.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét