Lạm phát bắt đầu phi mã từ cuối năm 2007 và chạm mốc gần 30% vào cuối quý 1/2008
Bởi vậy, hành vi hợp lý của nhiều doanh nghiệp là tiếp chuyện tụ hội nguồn lực để duy trì các hoạt động có tính đầu cơ với hy vọng thị trường tài sản sẽ “nóng” trong mai sau để không chỉ tránh được tán gia bại sản mà còn có dịp làm giàu trở lại. Từ những mức lương không đến nỗi nào trong lĩnh vực sinh sản kinh doanh trước đây, nhiều người đã có được những mức lương hay thu nhập chỉ mộng mị mới thấy.
Hơn thế, việc cho phép sở hữu các ngân hàng quá dễ dàng và thất thoát trong đầu tư và tiêu pha công do tham nhũng đã làm tăng tính “liều mạng” đầu cơ vào các tài sản. Hậu quả là nền kinh tế bị “ngập lụt” tiền đồng. Vì vậy, không có gì kinh ngạc khi mà rất nhiều doanh nghiệp Việt Nam gặp khốn khó trong hoạt động sinh sản kinh dinh buộc phải đóng cửa hay vỡ nợ trong thời kì gần đây, cho dù họ không hề có những hoạt động đầu cơ tài sản.
Một trong những vấn đề chính là khu vực trong nước đã tự việc tận dụng lợi thế, giao hội cho sản xuất kinh dinh sang đầu cơ tài sản trong bối cảnh “căn bệnh Hà Lan” đã làm tổn hại nghiêm trọng sức cạnh tranh của khu vực sản xuất.
Việc kiếm tiền quá dễ dàng làm cho việc trả lương và xài trở thành hào phóng hơn. Kinh tế sẽ tăng trưởng cao hơn và giá trị chứng khoán và bất động sản tăng chóng mặt nêu trên sẽ trở nên hợp lý sau một thời gian. Trong gian đoạn 2006-2012, mức giá chung của cả nền kinh tế Việt Nam đã tăng gấp đôi, tỷ giá tiền đồng so với USD chỉ tăng 30% đã làm cho các sản phẩm nhập vào Việt Nam (máy tính, điện thoại của Apple chả hạn) rẻ hơn, trong khi gạo hay các sản phẩm khác của ta đắt đỏ hơn.
Lúc bấy giờ, tuồng như nhà băng quốc gia chỉ chú trọng làm một việc độc nhất vô nhị là tung tiền đồng ra để mua USD mà “quên” mất các giải pháp trung hòa. Một nghiên cứu gần đây của chương trình giảng dạy kinh tế Fulbright chỉ ra rằng, ba trong bốn động cơ của cỗ máy tăng trưởng Việt Nam gồm: khu vực kinh tế quốc gia, khu vực kinh tế dân doanh và khu vực nông nghiệp đang gặp trục trặc.
Điều này có nghĩa rằng, nền kinh tế Việt Nam được kỳ vọng sẽ “nở ra” mau chóng, trong một mai sau thấy trước. Dĩ nhiên, đây chỉ là giải pháp cho vấn đề này và Việt Nam cần tiến hành ngay một sự cải cách sâu rộng, toàn diện và bản tính. Một người đã khẳng định được tăm tiếng trong ngành tài chính cho rằng có khi Việt Nam phải mất cả một thế hệ lái buôn nữa hoạ chăng mới làm lại được.
Thêm dầu vào lửa Sau khi nhập WTO, kinh tế Việt Nam đã bị nhiễm “căn bệnh Hà Lan” (Dutch Disease) mà nó được hiểu là dòng vốn lớn chảy vào làm ruộng tiền trong nước lên giá dẫn đến hàng hóa sinh sản trong nước trở nên đắt đỏ hơn so với hàng hóa của các nước khác.
Tuy nhiên, khi đó phần mất từ hoạt động đầu cơ sẽ cao hơn rất nhiều phần được từ hoạt động kinh doanh, và chủ doanh nghiệp có khả năng sẽ tay trắng. Những thời cơ đã không được tận dụng, trong khi rắc rối càng ngày càng nhiều hơn và để lại hậu quả ngày bữa nay.
Việc thắt chặt tiền tệ để kiềm chế lạm phát chỉ được thực hiện trong một thời kì ngắn. Đầu tiên phải kể đến sự tiêu cực trong việc đối phó với dòng vốn khổng lồ từ bên ngoài đổ vào Việt Nam trong năm 2007.
Giá cổ phiếu và bất động sản tăng là thật, và lãi là thật. Trong hoàn cảnh hiện nay, nếu đấu bơm tiền thì nhiều người vẫn có nhịp níu kéo các hoạt động đầu cơ đang thua lỗ và “mặc kệ” các hoạt động kinh dinh cốt tử có hiệu quả của mình. Hậu quả là khu vực sinh sản trong nước trở nên kém cạnh tranh hơn.
Do vậy, thắt chặt tín dụng để buộc các doanh nghiệp phải cơ cấu lại có nhẽ là giải pháp. Nhiều doanh nghiệp đang rơi vào tình thế tới lui lưỡng nan. Tuy nhiên, người viết cho rằng những rối rắm bây giờ của Việt Nam cốt yếu là do những vấn đề nội tại chứ không phải tác động từ bên ngoài.
Cho nên, nếu bỏ khu vực FDI sang một bên và chỉ phân tích ba khu vực còn lại thì nền kinh tế Việt Nam sẽ bi đát hơn nhiều, mà căn nguyên cốt yếu là do ta chứ không phải do tác động từ bên ngoài. Việc “cố gắng” ổn định tỷ giá trong bối cảnh lạm phát cao như cú đánh kép vào khu vực sản xuất trong nước.
Những người kinh dinh bất cẩn sẽ phải tay trắng, để những người có khả năng hơn tiếp quản và sử dụng các nguồn lực của tầng lớp hiệu quả hơn - đây chính là triết lý căn bản của vỡ nợ, hay sự phá hủy sáng tạo.
Kết quả là các doanh nghiệp ăn nên làm ra, tăng trưởng kinh tế cao và tạo tâm lý lạc quan, hồ hởi cho toàn từng lớp. Lui tới lưỡng nan Trước khi gia nhập WTO, các doanh nghiệp Việt Nam đã chí thú làm ăn, tận dụng được lợi thế của Việt Nam để tụ họp vào các hoạt động sản xuất kinh doanh tạo ra của cải cho xã hội. Lúc này mọi người chỉ tập trung vào việc mua mua - bán bán, chứ không còn “chí thú làm ăn” như trước đây.
Nếu buông các hoạt động đầu cơ để tập hợp vào hoạt động kinh doanh cốt lõi (tỉ dụ dịch vụ taxi chẳng hạn) thì sẽ tạo ra giá trị gia tăng cho từng lớp. Giá các doanh nghiệp tận dụng tốt thời cơ mở cửa, đấu tụ họp vào hoạt động sinh sản kinh dinh tạo ra sản phẩm thì kỳ vọng sẽ thành hiện thực. Những khoản tiết kiệm trong nước được mang ra cùng với một dòng vốn đồ sộ chảy vào Việt Nam đón đầu dịp.
Chỉ có một ngoại lệ là khu vực có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) vẫn đang ăn nên làm ra, do họ đã tận dụng được những lợi thế của nền kinh tế Việt Nam và miễn dịch được với những tác động thụ động. Hơn thế, còn một vấn đề rắc rối nữa là không đơn giản để một số người đã quen với mức thu nhập cao chuyển sang từ bỏ những hoạt động đầu cơ tài sản để quay lại các hoạt động sinh sản kinh doanh, với mức thu nhập thấp hơn nhiều.
Ước vọng và khả năng giàu nhanh chóng mà không phải làm gì đã “thực tại hơn” đối với nhiều người. Khi gia nhập WTO, hồ hết người dân Việt Nam cũng như nhiều nhà đầu tư nước ngoài kỳ vọng các nhịp sẽ được hiện thực hóa và Việt Nam sẽ có được tốc độ tăng trưởng kinh tế khả quan hơn. Nếu nối tập trung vào hoạt động kinh doanh hiện tại thì suất sinh lợi chỉ là hàng chục phần trăm, trong khi đầu tư vào các tài sản (cổ phiếu và bất động sản) thì con số có thể là hàng trăm, thậm chí hàng nghìn phần trăm.
Kỳ vọng quá mức và thay đổi hành vi Trước khi gia nhập WTO, kinh tế Việt Nam đã đạt được những sự cải thiện đáng kể, nhất là sau khi Hiệp định Thương mại Việt Nam - Hoa Kỳ (BTA) được ký kết và có hiệu lực từ năm 2001.
Một số người, trên thực tế, đã có được mức sinh lợi này Khó có ai có thể cưỡng lại cám dỗ. Thay vì tiếp kiến tập kết các các hoạt động sinh sản kinh doanh tạo ra của nả cho xã hội, nhiều người đã “nhảy” vào chứng khoán và bất động sản, mà nói chính xác là đi đầu cơ tài sản.
Ngược lại, sau khi nhập WTO, nhiều doanh nghiệp và cá nhân đã quay sang đầu cơ tài sản, bỏ bê các hoạt động sinh sản kinh dinh chính, dẫn đến thua lỗ và nợ xấu tăng cao. Trong cảnh ngộ giờ, nếu đấu bơm tiền thì nhiều người vẫn có thời cơ níu kéo các hoạt động đầu cơ đang thua lỗ và “mặc kệ” các hoạt động kinh dinh cốt có hiệu quả của mình.
Những lợi thế đã được phát huy, xuất khẩu gia tăng mạnh, nhất là những mặt hàng can dự đến nông nghiệp và thủy sản hoặc thâm dụng lao động như da giày và dệt may. Sự chuyển hướng nhất tề đã tạo ra cầu đột biến cả về hàng hóa và nguồn nhân công trong khu vực tài sản.
Hơn thế, "căn bệnh Hà Lan" đã làm cho sản xuất trong nước kém cạnh tranh hơn nên có muốn thì cũng khó mà mở mang hoạt động. Đây chính là nền tảng tạo ra mức tăng trưởng kinh tế 7-8% cho Việt Nam. Hậu quả là kinh tế Việt Nam tiếp tục khó khăn. Nghiêm trọng ở chỗ là sự bất hợp lý trong các chính sách vĩ mô trong thời gian qua đã làm cho căn bệnh này trở thành trầm trọng hơn.
Tuy nhiên, điều không may là hành vi của các doanh nghiệp và nhà đầu tư đã đổi thay. Nhiều doanh nghiệp, nhất là khu vực dân doanh sau sự cởi mở của Luật Doanh nghiệp năm 2000, tụ hợp vào hoạt động sinh sản kinh doanh tạo ra các sản phẩm hay dịch vụ thực cho từng lớp đã ăn nên làm ra với suất sinh lợi khá cao (vài chục phần trăm).
Lúc này, nợ xấu ở các nhà băng khó mà giải quyết và nguồn lực không được dành cho hoạt động sinh sản kinh doanh thực thụ. Chỉ trong mấy tháng, chỉ số chứng khoán VN-Index đã tăng gần bốn lần và trong vòng hơn một năm, giá bất động sản cũng có mức tăng rưa rứa. Lấy lý do ứng phó với khủng hoảng tài chính thế giới và suy giảm sinh sản kinh dinh trong nước, chính sách tiền tệ đã nối được nới lỏng.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét